تحليل روند كاهش فضاهاي باز شهري در فرآيند توسعه شهرها با تاكيد بر مديريت بحران در كلانشهر تهران

در كنار بسياري از علوم و دانش هاي مطرح در جهت كاهش آسيب در زمان بحران، دانش شهر سازي را مي توان از جمله علوم و دانش هاي موثري دانست كه جامعه گسترده تري را تحت پوشش خود قرار مي دهد.در واقع دانش شهرسازي به علت نقش كليدي در فرآيند توسعه كالبدي شهر و شكل دهي به ابعاد كمي و كيفي توسعه مي تواند عامل موثري در مقياس كلان به منظور تجهيز و توانمند سازي سكونتگاههاي شهري در برابر شرايط ناشي از بحرانهاي ناگزير طبيعي يا بحرانهاي ناشي از عوامل انساني به حساب آيد. يكي از مسائل مورد توجه امروز كلان شهر تهران كمبود فضاهاي باز قابل استفاده در مواقع بحران است.بطوريكه تناسب لازم ميان سطح فضاي ساخته شده، تراكم ساختماني و فضاي باز قابل استفاده در موافع بحران وجود ندارد. بديهي است فضاهاي باز شهري را مي توان در مواقع بحران به عنوان پايگاه هاي امداد رساني نيروهاي عمل كننده و نيز در صورت امكان براي اسكان هاي بزرگ، اضطراري و اسكان موقت مورد بهره برداري قرار داد. بررسي مكانيزمهاي موثر در شكل گيري فرآيند كاهش فضاهاي باز و مدلسازي اين فرآيند جهت شناخت مساله و اصلاح مكانيزمهاي مخرب در قالب تئوري ديناميك سيستمها قابل بررسي است. مسأله اصلي مورد توجه جهت بررسي در قالب ديناميك سيستم ها روند كاهش فضاهاي باز شهري با قابليت استفاده در مواقع بحران است. بدين صورت كه با بررسي مكانيزم هاي موثر در ايجاد اين موقعيت و شناخت ساختار هاي علي و معلولي آنها سعي در تعريف مكانيزم ها و سياست هاي جديد در جهت اصلاح مكانيزم هاي مخرب مي شود. در اين فرايند ابتدا به تعيين مرز سيستم و متغيرهاي درونزا و برونزاي موثر در سيستم پرداخته شده است، در ادامه رفتار متغير مرجع مسأله در يك بازه زماني مشخص مورد بررسي قرار گرفته است. در مرحله بعد با توجه به تحليلي كه از رفتار متغير مرجع وتاثير متغيرهاي ديگر سيستم در آن بدست آمده است، به تبيين فرضيه هاي ديناميكي مرتبط با مسأله مورد نظرپرداخته شده است.در ادامه به ارائه يك مدل مفهومي از مسأله پرداخته شده است و دياگرام هاي علي و معلولي مرتبط با آن تهيه شده است، در انتها با تعريف پارامترها و ساختار بندي فرضيه هاي ديناميكي مسأله در نرم افزار Vensim PLEبراي يك بازه 20 ساله در آينده مدل سازي صورت گرفته است و مدل بدست آمده براي شرايط مختلف حدي آزمون شده است. هدف از اين مقاله بررسي روند كاهش فضاهاي باز شهري در فرايند توسعه شهري در كلان شهر تهران و پيشبيني وضعيت آينده با اصلاح مكانيزمهاي مخرب مي باشد. روش تحليل در اين مقاله مبتني بر روش تحليلي - توصيفي بوده و اطلاعات مورد نياز آن با استفاده از روش كتابخانه اي و ميداني جمع آوري شده است. نتايج بدست آمده در اين مقاله نشان مي دهد كه در صورت اصلاح مكانيزمهاي مخرب و اعمال سياستهاي مرتبط با كنترل متغيرهاي كليدي مساله مي توان در يك بازه زماني ميان مدت تا بلند مدت به كنترل روند كاهش فضاهاي باز شهر تهران با رويكرد استفاده در مواقع بحران كمك كرد.