تحليل روند كاهش فضاهاي باز شهري در فرآيند توسعه شهرها با تاكيد بر مديريت بحران در كلانشهر تهران

در كنار بسياري از علوم و دانش هاي مطرح در جهت كاهش آسيب در زمان بحران، دانش شهرسازي را مي توان از جمله علوم و دانش هاي موثري دانست كه جامعه گسترده تري را تحت پوشش خود قرار مي دهد. در واقع شهرسازي به علت نقش كليدي در فرايند توسعه كالبدي شهر و شكل دهي به ابعاد كمي و كيفي توسعه مي تواند عامل موثري در مقياس كلان به منظور تجهيز و توانمند سازي سكونتگاه هاي شهري در برابر شرايط ناشي از بحران هاي ناگزير طبيعي يا بحران هاي ناشي از عوامل انساني به حساب آيد. يكي از مسائل مورد توجه امروز كلان شهر تهارن كمبود فضاهاي باز قابل استفاده در مواقع بحران است. بطوريكه تناسب لازم ميان سطح فضاي ساخته شده تراكم ساختماني و فضاي باز قابل استفاده در موانع بحران وجود ندارد بديهي است فضاهاي باز شهري را مي توان در موراقع بحران به عنوان پايگاه هاي امداد رساني نيروهاي عمل كننده و نيز در صورت امكان براي اسكان هاي بزرگ اضطراري و اسكان موقت مورد بهره برداري قرار دارد. بررسي مكانيزم هاي موثر در شكل گيري فرآيند كاهش فضاهاي باز و مدلسازي اين فرآيند جهت شناخت اين مساله و اصطلاح مكانيزم هاي مخرب در قالب تئوري ديناميك سيستم ها قابل بررسي است. مساله اصلي مورد توجه جهت بررسي در قابل ديناميك سيستم ها روند كاهش فضاهاي باز شهري با قابليت استفاده در مواقع بحران است. بدين صورت كه با بررسي مكانيزم هاي موثر در ايجاد اين موقعيت و شناخت ساختارهاي علي و معلولي آنها سعي در تعريف مكانيزم ها و سيست هاي جديد در جهت اصلاح مكانيزم هاي مخرب مي شود. در اين فرآيند ابتدا به تعيين مرز سيستم و متغير هاي درونزا و برونزاي موثر در سيستم پرداخته شده است، در ادامه رفتار متغير مرجع مساله در يك بازه زماني مشخص مورد بررسي قرار گرفته است. در مرحله بعد با توجه به تحليلي كه از رفتار متغير مرجع و تاثير متغير هاي ديگر سيستم در آن به دست آمده است به تبيين فرضيه هاي ديناميكي مرتبط با مساله مورد نظر پرداخته شده است. در ادامه به ارائه يك مدل مفهومي از مساله پرداخته شده است و دياگرام هاي علي و معلولي مرتبط با آنتهيه شده است در انتها با تعريف پارامترها و ساختار بندي فرضيه هاي ديناميكي مساله در نرم افزار Vensim PLE براي يك بازه 20 ساله در آينده مدل سازي صورت گرفته است و مدل بدست آمده براي شرايط مختلف حدي آزمون شده است. هدف از اين مقاله بررسي روند كاهش فضاهاي باز شهري در فرآيند توسعه شهري در كلان شهر تهران و پيش بيني وضعيت آينده با اصلاح مكانيزم هاي مخرب مي باشد. روش تحليل در اين مقاله مبتني بر روش تحليلي- توصيفي بوده و اطلاعات مورد نياز آن با استفاده از روش كتابخانه اي و ميداني جمع آوري شده است. نتايج به دست آمده در اين مقاله نشان مي دهد كه در صورت اصلاح مكانيزم هاي مخرب و اعمال سياست هاي مرتبط با كنترل روند كاهش فضاهاي باز شهر تهران با رويكرد استفاده در مواقع بحران كمك كرد.