تعيين ميزان آبگذري دريچه تخليه كننده ي تحتاني سدها با استفاده از مدل رياضي ومدل فيزيكي

امروزه تعيين ميزان دبي خروجي از تخليه كننده سدها براي كنترل و برنامه ريزي بهتر منابع آب مورد توجه بسياري از مهندسين، محققين و متخصصين مرتبط با اين مايع ارزشمند و استراتژيك قرار گرفته است، با اين وجود بررسي تحقيقات انجام يافته نشان مي دهد كه مدلهاي ارائه شده عمدتا براي دريچه هاي تخليه كننده هاي سطحي آزمايش شده اند. مقاله حاضر بر آن است تا با استفاده از مدلهاي رياضي وفيزيكي ميزان آبگذري دريچه تخليه تحتاني سدها را تعيين نموده و با مقايسه نتاي دو مدل مذكور صحت و دقت نتايج مدل رياضي را سنجش و ارزيابي نمايد. در مدل رياضي براي حل معادله لاپلاس جريان (با فرض سيال ايده آل) از روش اختلاف محدود استفاده شده و شرايط مرزي معادله ديفرانسيل مورد نظر براي تابع جريان تعريف گرديده است، براي حل دستگاه معادلات حاصل نيز از روش تكراري گوس سايدل استفاده شده كه پروفيل جريان خروجي و مقادير تابع جريان تعيين گرديده است، براي حل دستگاه معادلات حاصل نيز از روش تكراري گوس سايدل استفاده شده كه پروفيل جريان خروجي و مقادير تابع جريان با استفاده ازشرط فشار صفر جريان خروجي اصلاح گرديده است. بمنظور مقايسه نتايج دو مدل، قسمتي از مخزن سد به همراه مجراي تخليه كننده و دريچه شبيه سازي شده است. براي صحت يابي نتايج مدل رياضي، يك مدل فيزيكي شامل مخزن سد، مجرا و دريچه ساخته شده و براي باز شدگي هاي مختلف دريچه، ميزان دبي عبوري از دريچه اندازه گيري شده است. مقايسه نتايج مدل رياضي و فيزيكي نشان ميدهد كه نتايج مدل رياضي مطابقت خوبي با نتايج مدل فيزيكي دارد و مدل ارائه شده مي تواند براي تعيين ميزان آبگذري دريچه تخليه كننده تحتاني سدها مورد استفاده قرار گيرد، همچنين در تحقيق حاضر ميزان تاثير ضريب افت بر فشردگي جريان تعيين شده است.