شبيه سازي دو بعدي اثر تغييرات مورفولوژيكي بستر رودخانه ها بر تغييرظرفيت آبگذري سرريزهاي جانبي

سرريزهاي كناري يا سرريزهاي جانبي، سازه هاي تنظيم و انحراف جريان هاي اضافي در مهندسي هيدروليك مي باشند. اين نوع از سازه ها در كناركانال ها، مسيل ها و رودخانه ها احداث مي شوند تا با انحراف و سرريز بخشي از جريان سيلابي كه سطح آب آن در كانال يا آبراهه اصلي از يكارتفاع معيني افزايش يافته است موجب مهار سيلاب و كاهش خطرات آن در پايين دست شود. در چنين شرايطي اگر كانال اصلي از بستر فرسايشپذيري برخوردار باشد با تغييرات موفولوژي قابل توجهي مواجه خواهد شد. درنتيجه عكس العمل متقابل جريان و رسوب دبي جريان عبوري از روي سريز جانبي افزايش مي يابد. هدف اصلي اين تحقيق بررسي كارايي مدل CCHE2D به عنوان يك مدل متوسط گيري شده در عمق براي شبيه سازي الگوي جريان، فرسايش و رسوبگذاري در محل سرريزهاي جانبي مي باشد. در اين تحقيق از نتايج مدل آزمايشگاهي كه به بررسي الگوي جريان و رسوب در محل سرريزجانبي احداث شده در يك كانال اصلي به عرض 1/5 متر براي دبيهاي مختلف جريان و دبي رسوب تزريقي متفاوت پرداخته است، جهت صحت سنجي و همچنين ارزيابي دقت مدل CCHE2D استفاده گرديد. بررسيها نشان داد كه تغييرات مورفولوژيكي بستر باعث تغيير الگوي جريان و ميزان جريان خروجي از سرريز جانبي مي شود. به اين معني كه با اين تغييرات دبي خروجي ز روي سرريز نسبت به دبي طراحي افزايش مي يابد تا جايي كه تغييرات دبي جريان ثابت شود. شدت فرسايش و رسوبگذاري در طي زمان همواره روندي افزايشي دارد به طوري كه در دقايق ابتدايي از شروع اجراي محاسبات، ميزان تغييرات در بستر چشمگير بوده و با گذشت زمان نرخ تغييرات كاهش مي يابد. هرچه دبي بيشتر باشد تغييرات مورفولوژيكي بستر شديدتر است. همچنين بررسيها نشان مي دهد كه تغييرات مورفولوژي صورت گرفته در مجاورت سرريز جانبي موجب افزايش حدود 04 درصدي ظرفيت برداشت آب از كانال اصلي شده است. مقايسه نتايج عددي و آزمايشگاهي نشان داد كه مدل مذكور با خطايي در حدود 14 درصد قادر به پيش بيني دبي جريان خروجي از سرريز جانبي در شرايط تغيير مورفولوژيكي بستر مي باشد