تعامل سازه و معماري در هويت كالبدي بازار ايراني

خصوصيات استحكام بخش بنا، ارزش هاي معمارانه موجود در آن و سودمندي به طور هماهنگ هويت بخش ابنيه ساخته شده به دست بشر مي باشد. بسياري از كاربري ها و سازه هاي ساخته شده به دست بشر از ذهن خلاق ايرانيان به جهان هديه شده است. يكي از اين عناصر بازار است. شهر هاي قديمي ايران اكثرا شهر هاي بازرگاني هستند و در نتيجه بازار ستون فقرات شهر ها را تشكيل داده است. با تقويت نقش بازار و قرار گيري عناصراصلي شهر چون ميدان، مساجد ، مدارس، كاروانسراها، حمام ها و ... در كنار تيمچه ها و حجره هاي بازار، نقش بازار در شهرهاي ايراني بسيار پر رنگ مي شود. مصالح طبيعي فلات ايران و فنون بومي سازه اي موجب استفاده وسيع از سازه هاي قوسي مبتني بر تحمل نيرو هاي فشاري در عناصر معماري گرديده است. بازار به عنوان عنصر سازمان دهنده معماري شهر در ايران مركزي از تكثير يك سازه طاق و تويزه در امتدادي طولي شكل گرفته است. خلاقيت معماران در استفاده از يك سازه واحد و ايجاد ارزش هاي فضايي بازار چون يكپارچگي، تحرك، خوانايي، گشايش و تباين فضايي، نورپردازي و گسترش راسته و تعيين حريم ها در بازار نشان از قدرت و انعطاف پذيري سازه و توانمندي و خلاقيت معماران ايراني
در بكار گيري آن دارد. فن نيارش ساختمان در تلفيق با ارزش هاي معمارانه به عنوان عناصر تفكيك ناپذير معماري هويت بخش بازار هاي ايران گشته است . در اين مقاله با ذكر نمونه هاي متعدد از بازارهاي شهر هاي ايران، ارزش هاي فضايي بازار در تلفيق با سازه مورد بررسي قرار مي گيرد و درس بزرگ معماري ايراني در هماهنگي سازه و معماري در سازه هاي امروزي مورد تاكيد قرار خواهد گرفت. مصالح و شيوه هاي مدرن سازه هاي قوسي امكانات بسياري را در دسترس معماران و مهندسان ساختمان قرار داده است، كه مي بايست در جهت تامين اهداف معمارانه به شايستگي به كار گرفته شود.