تاثير برداشت مصالح رودخانه اي بر كاهش تراز بستر رودخانه بالارود

برداشت بي رويه مصالح رودخانه اي بدون رعايت ضوابط و قوانين موجود از يك طرف و عدم انجام مطالعات شناسايي نقاط داراي پتانسيل برداشت مصالح رودخانه اي از طرف ديگر موجب گرديده تا هر ساله در نقاط مختلف كشور شاهد تغييرات نامناسب در ساختار مورفولوژيكي رودخانه ها و تخريب سازه هاي هيدروليكي متقاطع يا موازي با رودخانه ها باشيم. برداشت مصالح رودخانه اي علاوه بر تغيير هندسه ابراه و تغيير ضرايب جريان، بر پارامترهاي هيدروليك جريان و رسوب نيز تأثير مي گذارد و به دليل يكپارچگي سيستم رودخانه اين اثرات منحصر به منطقه برداشت نبوده بلكه كيلومترها بالادست و پايين دست اين نقاط را متأثر مي نمايد. تهديد سيفون معكوس بالا رود و كاهش تراز بستر رودخانه بالا رود در محدوده جنوب شهرستان انديمشك در استان خوزستان از اين جمله مي باشد. تا كنون مطالعات گوناگوني به منظور بررسي اثرات برداشت مصالح رودخانه اي بر پايه هاي پل ها صورت گرفته وليكن به بررسي اثرات گودال هاي برداشت بر سازه هاي مدفون كمتر پرداخته شده است به طوري كه در نشريه 336 راهنماي برداشت مصالح رودخانه اي تنها به رعايت فاصله ايمني لازم از سازه هاي مدفون اشاره شده و فاصله مجازي را در اين خصوص توصيه ننموده است. در اين مطالعات سعي گرديده با توجه به روش هاي تجربي متعدد ارائه شده جهت تعيين بار بستر و ظرفيت حمل رسوبات در رودخانه ها، توسط مدل Mike11 شرايط هيدروليكي رودخانه بالا رود در محدوده سيفون معكوس براي مدل كاليبره و تأثيرات گودال هاي موجود و فرضي بر تغييرات تراز بستر در مجاورت سيفون بررسي گرديد. طبق نتايج فاله مجاز برداشت مصالح رودخانه اي از بالادست سيفون 700 متر با حداكثر حجم مجاز 80000 متر مكعب و در پايين دست 1000 متر با حداكثر حجم مجاز برداشت 20000 متر مكعب نتيجه گرديد.